Rác thải nhựa là gì? Tác hại và giải pháp xử lý như thế nào?

Rác thải nhựa đang là mối nguy hại cho môi trường sống của chúng ta hằng ngày. Tuy nhiên con người chúng ta chưa nhận thức sâu về tác hại của nó gây nên và đang thờ ơ chưa để tâm đến tình trạng mà con người xả rác tác động đến môi trường sống. Cùng Thiết Bị Greendo tìm hiểu sâu về tác hại và biết cách thu gom và tái sử dụng loại rác thải này nhé!

1. Rác thải nhựa là gì?

Rác thải nhựa là các vật dụng bằng nhựa sau khi sử dụng như túi nilon, chai lọ, hộp đựng, ống hút… bị thải bỏ ra môi trường mà không được thu gom và xử lý đúng cách. Do đặc tính phân hủy cực kỳ chậm, chúng tích tụ lâu dài trong đất, nước và không khí, gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho hệ sinh thái và sức khỏe con người, như rối loạn nội tiết, bệnh về tiêu hóa và nguy cơ ung thư. Việt Nam hiện nằm trong nhóm các quốc gia thải rác thải bằng nhựa ra biển nhiều nhất, đặc biệt là từ các sản phẩm nhựa dùng một lần và khó tái chế.

2. Thực trạng về rác thải nhựa hiện nay

Thực trạng rác thải nhựa ở Việt Nam rất đáng lo ngại. Mỗi năm, khoảng 1,8 triệu tấn nhựa được thải ra môi trường, trong đó 0,28 – 0,73 triệu tấn trôi ra biển, nhưng chỉ khoảng 27% được tái chế. Hiện 90% rác nhựa vẫn bị chôn lấp hoặc đốt, gây ô nhiễm nghiêm trọng.

Sau Covid-19, lượng tiêu thụ nhựa tăng mạnh; mức dùng nhựa bình quân đầu người từ 3,8 kg (1990) lên 41,3 kg (2018) và tiếp tục tăng. Tại đô thị, mỗi ngày tiêu thụ 10–52 tấn túi nilon, trong khi tỷ lệ tái chế chỉ đạt khoảng 11–12%.

Ngành y tế cũng phát sinh khoảng 22 tấn rác nhựa/ngày, bao gồm cả chất thải nguy hại. Tất cả tạo nên áp lực lớn lên môi trường và hệ thống xử lý chất thải của Việt Nam.

3. Nguồn gốc gây ra chất thải nhựa

Rác thải nhựa là các vật liệu khó phân hủy, bao gồm túi nilon, chai lọ, hộp đựng, đồ dùng nhựa hay những sản phẩm đã qua sử dụng làm từ polyethylene (PE). Sau khi bị thải bỏ, chúng trở thành nguồn chất thải tồn lưu rất lâu trong môi trường. Rác thải bằng nhựa sinh hoạt chủ yếu phát sinh từ các hoạt động thường ngày và đến từ nhiều nguồn khác nhau như:

• Các chợ, trung tâm thương mại, nhà hàng, khách sạn, khu vui chơi, khu văn hóa, trường học…
• Khu dân cư, khách du lịch, người vãng lai.
• Bao bì thực phẩm, túi nilon, chai nước nhựa và cả một số chất thải nguy hại đi kèm.
• Hoạt động của công nhân tại các công trình xây dựng, nhà máy, xí nghiệp và khu công nghiệp.

4. Tác hại của rác thải nhựa

Rác thải nhựa không chỉ là vấn đề về vệ sinh môi trường mà còn là mối đe dọa nghiêm trọng đối với hệ sinh thái và sức khỏe con người. Từ đất liền đến đại dương, từ động vật hoang dã đến con người, nhựa tồn tại lâu dài, khó phân hủy và gây ra hàng loạt hậu quả tiêu cực, nếu không được quản lý và xử lý đúng cách.

4.1. Đối với môi trường

Nhựa khó phân hủy, tồn tại hàng trăm năm ngay cả khi được chôn lấp, làm thay đổi tính chất vật lý của đất, giảm khả năng giữ nước, gây xói mòn, thiếu dinh dưỡng và oxy, từ đó ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của cây trồng.

Nếu xử lý không đúng cách, chẳng hạn đốt nhựa không theo tiêu chuẩn, sẽ giải phóng khí độc, góp phần gây ô nhiễm không khí, hiệu ứng nhà kính và tác động xấu đến sức khỏe con người cùng các sinh vật khác.

4.2. Đối với sinh vật biển

Rác nhựa tràn ra biển gây nên “ô nhiễm trắng”, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh vật biển. Gần 300 loài thủy hải sản bị vướng hoặc ăn phải nhựa, dẫn đến tổn thương tế bào, tắc nghẽn hệ tiêu hóa, thậm chí tử vong. Trung bình mỗi con cá chứa khoảng 2,1 mảnh vi nhựa. Tình trạng này làm suy giảm đa dạng sinh học và thay đổi cấu trúc hệ sinh thái biển.

4.3. Đối với con người

Rác nhựa bị phân rã thành micro, nano hay pico nhựa, xâm nhập vào đất, nước, không khí và chuỗi thức ăn, cuối cùng đi vào cơ thể con người, tiềm ẩn nguy cơ sức khỏe. Việc đốt nhựa còn sinh ra khí độc như dioxin, furan, gây rối loạn nội tiết, suy giảm miễn dịch và tăng nguy cơ ung thư. Một số loại túi nilon chứa lưu huỳnh, dầu hỏa, khi đốt tạo axit sunfuric, góp phần hình thành mưa axit, đe dọa sức khỏe con người và sinh vật. Ngoài ra, nhựa kém chất lượng sản sinh BPA trong quá trình sử dụng, có thể gây vô sinh, tiểu đường và nhiều bệnh nguy hiểm khác.

5. Phân loại rác thải từ nhựa

Trước khi được thu gom và xử lý, rác thải nhựa cần được phân loại kỹ lưỡng để đảm bảo hiệu quả tái chế và hạn chế ô nhiễm. Các loại phổ biến gồm:

• Nhựa tái chế: Chai, lọ PET, HDPE, PVC… Sau khi làm sạch, các loại nhựa này có thể được đưa vào dây chuyền sản xuất để tạo ra các sản phẩm mới.
• Nhựa không tái chế: Xốp, polystyrene, cao su… Những loại này không thể tái chế và thường được xử lý bằng phương pháp chôn lấp.
• Nhựa nguy hại: Bao bì thuốc trừ sâu, hóa chất… chứa các chất độc hại, cần xử lý theo quy trình đặc biệt để tránh ảnh hưởng đến sức khỏe con người và môi trường.

Sau khi phân loại, rác thải nên được thu gom trong các thùng riêng biệt hoặc thùng rác 2 ngăn, thùng rác 3 ngăn để thuận tiện cho việc xử lý, tái chế và quản lý lâu dài.

6. Các loại thùng rác phân loại rác phổ biến nhất hiện nay

Các loại thùng rác hiện nay được thiết kế đa dạng, phân loại theo chất liệu, màu sắc và kiểu dáng, nhằm đáp ứng tối đa nhu cầu sử dụng của khách hàng. Đặc biệt, một số mẫu thùng rác còn được trang bị ngăn riêng dành cho rác thải nhựa, giúp việc thu gom và tái chế trở nên thuận tiện và hiệu quả hơn.

6.1. Thùng rác phân loại 2 ngăn composite

Thùng rác 2 ngăn composite là loại thùng rác được sản xuất từ nhựa tổng hợp composite cực kỳ bền bỉ, thiết kế đẹp mắt, nhân đôi dung tích nên có thể đựng được nhiều rác. Sản phẩm này là một giải pháp hiện đại và tiện lợi cho việc quản lý chất thải tại các khu vực công cộng, khu dân cư, khu du lịch và nhiều nơi khác. Với thiết kế được chia thành hai ngăn riêng biệt và mỗi ngăn có dung tích 60 lít, thùng rác này giúp việc phân chia rác tái chế và không tái chế một cách dễ dàng và hiệu quả.

6.2. Thùng rác composite 3 ngăn

Thùng đựng rác ba ngăn composite được làm từ chất liệu nhựa composite gia cường thêm sợi thủy tinh do đó có khả năng chống cháy, chống ăn mòn bởi hóa chất cao, chịu lực, va đập tốt. Đồng thời sản phẩm này cũng có khả năng chịu được tác động từ môi trường bên ngoài, không bị phai màu theo thời gian.

Thùng đựng rác được thiết kế với 3 ngăn riêng biệt, mỗi ngăn có dung tích 60l và đều có nắp đậy bập bênh tiện dụng tự động đóng kín sau khi xả rác. Đồng thời 3 ngăn cũng được thiết kế với 3 tông màu khác nhau giúp người dùng dễ dàng phân loại và xử lý rác.

7. Giải pháp để giảm thiểu rác thải nhựa hiệu quả

Rác thải bằng nhựa chỉ có thể được kiểm soát khi mỗi cá nhân và cộng đồng cùng thay đổi thói quen tiêu dùng. Dưới đây là những giải pháp thiết thực giúp giảm lượng nhựa thải ra môi trường.

• Giảm thiểu: Hạn chế sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần và ưu tiên các vật dụng bền, tái sử dụng nhiều lần.
• Tái sử dụng: Tận dụng lại đồ nhựa còn giá trị để kéo dài vòng đời sản phẩm.
• Tái chế: Phân loại, thu gom đúng quy trình và thúc đẩy tái chế những loại nhựa có khả năng tái sinh.
• Thay thế: Sử dụng các vật liệu thân thiện với môi trường như tre, giấy, bã mía, gỗ…
• Nâng cao nhận thức: Đẩy mạnh truyền thông, giáo dục để cộng đồng hình thành thói quen tiêu dùng xanh.

8. Một số ý tưởng tái chế rác thải nhựa đơn giản tại nhà

Việc giảm tải lượng rác nhựa không thể thiếu được các biện pháp sáng tạo đưa ra các ý tưởng làm sản phẩm tái chế độc đáo tái chế rác thải nhựa thành các sản phẩm hữu ích.

8.1. Tái chế rác thải bằng nhựa thành đồ trang trí

Tái chế rác thải nhựa thành đồ trang trí không chỉ giúp giảm thiểu tác động xấu đến môi trường mà còn mang lại những sản phẩm sáng tạo và độc đáo. Thông qua các hoạt động tái chế giúp cho mọi người đặc biệt là các em nhỏ rèn luyện được tư duy tính sáng tạo để tạo ra các sản phẩm đẹp từ nhựa tái chế.

Một số ý tưởng như sử dụng chai cắt thành hình đèn lồng hoặc khoét các họa tiết. Sau đó dùng giấy dán hoặc sơn lên bề mặt để tạo hiệu ứng ánh sáng. Cuối cùng đặt bóng đèn LED vào bên trong làm đèn trang trí.

8.2. Tái chế rác thải nhựa thành đồng dùng học tập

Rác thải nhựa cũng có thể sáng tạo ra các loại vật dụng dành cho học tập. Việc này tạo cho trẻ em tính tự giác và ý thức tiết kiệm cũng như là dùng trí óc bảo vệ môi trường. Việc sử dụng các ống hay là chai cứng làm các hộp đựng bút, bên cạnh đó các nhựa dẻo có thể kẻ làm các cây thước kẻ phục vụ cho học tập.

8.3. Tái chế rác thải nhựa thành đồ dùng trong gia đình

Các vật dụng có chất liệu nhựa đã hỏng có thể sử dụng vào mục đích tái chế và làm ra các sản phẩm mới có công dụng khác. Các ống nhựa có thể xẻ làm các chậu cây cảnh trang trí cho ngôi nhà của bạn. Bên cạnh đó các lốp xe cũ có thể tạo thành các xích đu và các trò chơi dân gian. Quá trình tái tạo trên không chỉ còn là việc tái tạo mà còn là xây dựng nhân cách cả một con người.

Hy vọng bài viết này có thể giúp bạn hiểu rõ hơn về rác thải nhựa và cách giảm thiểu tác hại đối với sức khỏe cũng như là môi trường. GREENDO cam kết cung cấp các sản phẩm thân thiện với môi trường để bảo vệ hành tinh. Liên hệ để đặt hàng qua số hotline 0934 794 985, chúng tôi hoạt động 24/7 luôn sẵn sàng phục vụ quý khách nhanh nhất.